درمان شناختی رفتاری اعتیاد یا CBT به فرد کمک میکند موقعیتها، افکار و احساساتی را که پیش از مصرف ظاهر میشوند بشناسد و برای آنها پاسخ تازهای تمرین کند. این روش قرار نیست وسوسه را یکشبه از بین ببرد؛ هدف آن افزایش مهارت فرد برای روبهرو شدن با وسوسه، فشار روانی و موقعیتهای پرخطر است.
CBT میتواند بخشی از برنامه درمان وابستگی به الکل، مواد محرک، مواد افیونی، داروها و بعضی رفتارهای اعتیادی باشد. نوع درمان، تعداد جلسات و نیاز به همراهی پزشک یا روانپزشک باید بر اساس وضعیت هر فرد مشخص شود.
درمان شناختیرفتاری اعتیاد چیست؟
CBT مخفف Cognitive Behavioral Therapy و به معنای درمان شناختیرفتاری است. این روش بر ارتباط میان افکار، احساسات، واکنشهای جسمی و رفتارهای فرد تمرکز دارد.
در وابستگی به مواد، رفتار مصرف معمولاً ناگهانی و بدون مقدمه اتفاق نمیافتد. پیش از آن ممکن است یک موقعیت، فکر، احساس یا فشار اجتماعی وجود داشته باشد که فرد هنوز آن را بهدرستی نشناخته است.
برای مثال، دریافت یک خبر ناراحتکننده میتواند فکر «من تحمل این شرایط را ندارم» را فعال کند. این فکر ممکن است اضطراب و وسوسه ایجاد کند و فرد را به سمت تماس با دوستان مصرفکننده ببرد.
درمانگر و مراجع در CBT این زنجیره را مرحلهبهمرحله بررسی میکنند. هدف سرزنش فرد نیست؛ هدف پیدا کردن نقطهای است که بتوان در آن تصمیم یا رفتار متفاوتی انتخاب کرد.
چرخه مصرف در CBT چگونه بررسی میشود؟
مدل ساده چرخه مصرف به این شکل است:
موقعیت محرک ← فکر خودکار ← احساس و واکنش جسمی ← وسوسه ← رفتار مصرف ← پیامد
برای نمونه، فرد پس از یک اختلاف خانوادگی تنها میماند. فکر میکند «هیچکس من را درک نمیکند» و سپس خشم، ناامیدی و وسوسه مصرف را تجربه میکند.
در جلسه CBT بررسی میشود که آیا این فکر تنها برداشت ممکن از موقعیت است یا نه. سپس فرد یاد میگیرد پیش از تبدیل شدن وسوسه به رفتار، چند اقدام از قبل تعیینشده انجام دهد.
مسیر جایگزین میتواند به این شکل باشد:
مکث ← شناخت محرک ← بررسی فکر ← فاصله گرفتن از موقعیت پرخطر ← اجرای مهارت جایگزین ← درخواست کمک
این مسیر در ابتدا ساده به نظر میرسد، اما استفاده از آن در موقعیت واقعی به تمرین نیاز دارد. درمانگر کمک میکند برنامه جایگزین با شرایط زندگی همان فرد هماهنگ باشد.
چرا شناخت افکار در درمان اعتیاد اهمیت دارد؟
بعضی افکار میتوانند بدون بررسی به رفتار مصرف نزدیک شوند. «فقط همین یکبار»، «من دیگر مشکلی ندارم»، «بدون مصرف نمیتوانم آرام شوم» یا «حالا که لغزش کردهام، همهچیز تمام شده» نمونههایی از این افکار هستند.
هدف CBT حذف اجباری افکار نیست. فرد یاد میگیرد وجود فکر را تشخیص دهد، درستی آن را بررسی کند و میان فکر و عمل فاصله ایجاد کند.
برای مثال، فکر «فقط یکبار مصرف میکنم» میتواند با تجربههای قبلی مقایسه شود. اگر یکبار مصرف در گذشته به چند روز مصرف پیوسته منتهی شده است، این تجربه باید هنگام تصمیمگیری دیده شود.
CBT برای چه افرادی مناسب است؟
درمان شناختیرفتاری میتواند برای افرادی مفید باشد که میخواهند نقش فعالتری در درمان داشته باشند. حضور منظم و تمرین مهارتها بیرون از جلسه در نتیجه درمان نقش مهمی دارد.
| وضعیت فرد | نقش احتمالی CBT |
|---|---|
| وسوسه در موقعیتهای مشخص | شناسایی محرک و طراحی پاسخ جایگزین |
| مصرف هنگام اضطراب یا خشم | آموزش تنظیم هیجان و حل مسئله |
| فشار دوستان یا محیط | تمرین مهارت نه گفتن و خروج از موقعیت |
| افکار ناامیدکننده پس از لغزش | بررسی فکر و بازگشت سریعتر به برنامه درمان |
| بیبرنامگی و کاهش فعالیت | تنظیم برنامه روزانه و فعالسازی رفتاری |
| ناتوانی در بیان نیازها | تمرین گفتوگو و درخواست کمک |
| عودهای تکرارشونده | تحلیل مسیر عود و اصلاح برنامه پیشگیری |
| افسردگی یا اضطراب همراه | ارزیابی تخصصی و هماهنگی درمان اختلال همراه |
CBT برای فردی که تحت تأثیر شدید مواد است یا توانایی تمرکز و مشارکت ندارد، ممکن است در همان لحظه قابل اجرا نباشد. ابتدا باید وضعیت جسمی و روانی او بررسی و در صورت نیاز تثبیت شود.
چه زمانی CBT بهتنهایی کافی نیست؟
CBT جایگزین مراقبت اورژانسی، مدیریت علائم محرومیت یا درمان بیماریهای روانپزشکی نیست. نوع ماده مصرفی و وضعیت جسمی فرد تعیین میکند که آیا خدمات پزشکی نیز لازم است یا خیر.
در موارد زیر باید پیش از شروع یا ادامه جلسات، ارزیابی فوری انجام شود:
- تشنج یا کاهش سطح هوشیاری
- درد قفسه سینه یا اختلال تنفس
- توهم، بدبینی شدید یا رفتار خارج از کنترل
- افکار خودکشی یا اقدام به خودآسیبرسانی
- علائم شدید ترک الکل یا بعضی داروهای آرامبخش
- مصرف همزمان چند ماده با اثرهای متفاوت
- بیخوابی طولانی همراه با آشفتگی شدید
- بیماری جسمی یا روانی درماننشده
در چنین شرایطی جلسه روانشناسی جای تماس با اورژانس را نمیگیرد. اگر فرد در معرض خطر فوری است، او را تنها نگذارید و با ۱۱۵ تماس بگیرید.
ارزیابی پیش از شروع درمان شناختیرفتاری
درمان با یک فرم آماده و یکسان برای همه شروع نمیشود. روانشناس باید ابتدا الگوی مصرف، شرایط زندگی، انگیزه فرد و مشکلات همراه را بررسی کند.
در ارزیابی اولیه معمولاً این موارد اهمیت دارند:
- نوع ماده یا رفتار اعتیادی
- مقدار و دفعات مصرف
- زمان آخرین مصرف
- سابقه تلاش برای ترک
- موقعیتهای مرتبط با لغزش
- سلامت جسمی و داروهای مصرفی
- وضعیت خواب، خلق و اضطراب
- سابقه توهم یا خودآسیبرسانی
- روابط خانوادگی و اجتماعی
- شرایط شغلی و مالی
- اهداف فرد از درمان
- میزان آمادگی برای حضور در جلسات
هدف ارزیابی برچسب زدن به فرد نیست. این اطلاعات کمک میکنند برنامه درمان با نیازهای واقعی او هماهنگ شود.
برای آشنایی بیشتر میتوانید راهنمای ارزیابی اولیه قبل از ترک اعتیاد را مطالعه کنید.
مراحل درمان شناختیرفتاری اعتیاد
مرحله اول: ساختن رابطه درمانی
فرد باید بتواند بدون ترس از تحقیر یا قضاوت درباره مصرف و لغزشهای خود صحبت کند. اگر مراجع اطلاعات مهم را پنهان کند، شناخت چرخه مصرف دشوار میشود.
درمانگر نیز باید درباره محرمانگی و موارد استثنایی آن توضیح دهد. وجود خطر جدی برای خود فرد یا دیگران میتواند نیازمند اقدام حفاظتی باشد.
مرحله دوم: تعیین هدف روشن
عبارت «میخواهم زندگیام بهتر شود» ارزشمند است، اما برای برنامه درمان کافی نیست. هدف باید تا حد ممکن مشخص و قابل بررسی باشد.
حضور منظم در جلسات، قطع ارتباط با یک محیط پرخطر، تنظیم خواب یا تماس با فرد حامی هنگام افزایش وسوسه نمونههایی از هدفهای عملی هستند.
هدفها در طول درمان قابل تغییرند. اگر هدف اولیه بیش از حد دشوار یا نامتناسب باشد، درمانگر و مراجع آن را بازبینی میکنند.
مرحله سوم: تحلیل رفتار مصرف
درمانگر اتفاقات پیش و پس از مصرف را بررسی میکند. این بررسی گاهی «تحلیل کارکردی» نامیده میشود.
سؤال فقط این نیست که «چرا مصرف کردی؟». زمان، مکان، افراد حاضر، فکرهای همان لحظه، احساسات، دسترسی به پول و پیامدهای کوتاهمدت و بلندمدت نیز بررسی میشوند.
مرحله چهارم: شناسایی افکار خودکار
افکار خودکار معمولاً سریع ظاهر میشوند و ممکن است در نگاه اول کاملاً واقعی به نظر برسند. فرد یاد میگیرد این افکار را ثبت کند و بهجای پذیرش فوری، آنها را بررسی کند.
درمانگر قرار نیست یک فکر مثبت غیرواقعی را جایگزین فکر منفی کند. هدف پیدا کردن برداشتی متعادلتر و کاربردیتر است.
مرحله پنجم: آموزش مهارت مقابلهای
پس از شناخت محرکها باید پاسخهای قابل اجرا طراحی شوند. فاصله گرفتن از محیط، تماس با فرد حامی، تغییر برنامه رفتوآمد و مدیریت پول از نمونههای عملی هستند.
یک مهارت زمانی ارزشمند است که فرد بتواند در لحظه فشار از آن استفاده کند. به همین دلیل مهارتها باید در جلسه تمرین شوند.
مرحله ششم: تمرین حل مسئله
بعضی افراد از مواد برای فرار موقت از مشکلات استفاده میکنند. با بازگشت مشکل، میل به مصرف نیز دوباره فعال میشود.
در روش حل مسئله، مشکل به بخشهای کوچک تقسیم میشود. سپس راهحلهای ممکن، پیامد هر راه و نخستین اقدام عملی بررسی میشوند.
مرحله هفتم: آماده شدن برای موقعیتهای پرخطر
موقعیت پرخطر فقط مهمانی یا دیدن مواد نیست. تنهایی، دریافت حقوق، بحث خانوادگی، خستگی، شادی شدید و حتی اعتمادبهنفس بیش از حد نیز ممکن است محرک باشند.
درمانگر میتواند این موقعیتها را در جلسه شبیهسازی کند. فرد تمرین میکند چگونه نه بگوید، گفتوگو را پایان دهد یا از محیط خارج شود.
مرحله هشتم: برنامه حفظ تغییرات
در جلسات پایانی، مهارتهای مؤثر و نشانههای هشدار شخصی مرور میشوند. فرد باید بداند با مشاهده اولین نشانههای خطر چه اقدامی انجام دهد.
پایان دوره جلسات به معنی کنار گذاشتن مهارتها نیست. برنامه پیگیری بر اساس میزان خطر و شرایط فرد تنظیم میشود.
تکنیکهای CBT برای کنترل وسوسه
وسوسه یک فرمان قطعی نیست. این تجربه میتواند افزایش پیدا کند، مدتی باقی بماند و سپس کاهش یابد، اما فرد در زمان شدت گرفتن آن به برنامهای روشن نیاز دارد.
| تکنیک | کاربرد |
|---|---|
| نقشه محرکها | شناخت افراد، مکانها، احساسات و زمانهای مرتبط با مصرف |
| ثبت فکر | نوشتن موقعیت، فکر، احساس، وسوسه و رفتار |
| سنجش شدت وسوسه | بررسی تغییر شدت میل در طول زمان |
| ایفای نقش | تمرین نه گفتن یا خروج از موقعیت |
| حل مسئله | تبدیل یک مشکل بزرگ به اقدامهای کوچک |
| برنامه فعالیت | کاهش بیبرنامگی و افزایش فعالیتهای سالم |
| کارت اقدام فوری | ثبت چند اقدام مشخص برای لحظه افزایش وسوسه |
| تحلیل لغزش | شناخت مسیر لغزش بدون سرزنش و اصلاح برنامه |
| مرور پیامدها | مقایسه لذت کوتاهمدت با پیامدهای واقعی مصرف |
| درخواست کمک | تمرین تماس بهموقع با درمانگر یا فرد حامی |
انتخاب تکنیک به نیاز فرد بستگی دارد. استفاده همزمان از همه تکنیکها ممکن است باعث سردرگمی شود، بنابراین درمانگر معمولاً از چند مهارت مرتبط با مشکل اصلی شروع میکند.
یک مثال ساده از کاربرد CBT در اعتیاد
فرض کنید فردی پس از دریافت حقوق با یکی از دوستان قدیمی خود تماس میگیرد. دوستش پیشنهاد یک دیدار را میدهد و فکر «من دیگر کنترل دارم و یکبار مشکلی ایجاد نمیکند» ظاهر میشود.
این فکر با هیجان و وسوسه همراه میشود. اگر فرد برنامهای نداشته باشد، ممکن است به همان مسیر قدیمی برگردد.
در CBT این موقعیت از قبل بررسی میشود. فرد میتواند تماس را پایان دهد، پول را در دسترس مستقیم قرار ندهد، برنامه همان ساعت را تغییر دهد و با فرد حامی تماس بگیرد.
پس از عبور از موقعیت، نتیجه ثبت میشود. این تجربه به فرد نشان میدهد که وسوسه قابل مدیریت است، هرچند ممکن است دوباره ظاهر شود.
آیا CBT فقط صحبت کردن است؟
جلسه CBT گفتوگو دارد، اما به گفتوگو محدود نمیشود. مراجع و درمانگر روی یک مشکل مشخص کار میکنند و برای فاصله میان دو جلسه تمرین تعیین میشود.
درمانگر نباید تمام جلسه را به نصیحت یا سخنرانی اختصاص دهد. مراجع باید فرصت داشته باشد موقعیت واقعی خود را بررسی و مهارت مناسب را تمرین کند.
ساختار جلسه ممکن است شامل مرور هفته گذشته، تعیین موضوع جلسه، آموزش یا تمرین مهارت و توافق بر تمرین بعدی باشد. این ساختار با توجه به شرایط فرد قابل تغییر است.
CBT برای ترک اعتیاد چند جلسه است؟
تعداد جلسات برای همه یکسان نیست. بعضی برنامههای کوتاه CBT در حوزه مصرف مواد طی حدود ۶ تا ۱۴ جلسه اجرا میشوند، اما این عدد نسخه ثابت برای همه مراجعان نیست.
نوع ماده، شدت مصرف، تعداد عودها، مشکلات روانی همراه و میزان مشارکت فرد بر طول درمان اثر دارند. بعضی افراد پس از یک دوره کوتاه به جلسات پیگیری نیاز دارند و برخی به درمان ترکیبی طولانیتری احتیاج پیدا میکنند.
جلسات میتوانند فردی یا گروهی باشند. انتخاب شیوه مناسب به هدف درمان، توانایی فرد برای حضور در گروه و نظر درمانگر بستگی دارد.
چرا تمرین بین جلسات مهم است؟
مهارتهای CBT باید در زندگی واقعی استفاده شوند. اگر تمام یادگیری به اتاق درمان محدود بماند، فرد هنگام روبهرو شدن با یک محرک واقعی ممکن است نتواند از آن استفاده کند.
تمرین بین جلسه میتواند بسیار ساده باشد. ثبت یک موقعیت پرخطر، اجرای برنامه خواب، انجام یک تماس حمایتی یا تمرین نه گفتن از نمونههای رایج هستند.
تکلیف درمانی امتحان مدرسه نیست. اگر فرد نتواند آن را انجام دهد، بهجای سرزنش باید مانع موجود بررسی و تمرین متناسبتری انتخاب شود.
تفاوت CBT با ماتریکس و جلسات حمایتی
روشهای درمانی مختلف لزوماً رقیب یکدیگر نیستند. هرکدام هدف و ساختار متفاوتی دارند و ممکن است در یک برنامه درمانی کنار هم قرار گیرند.
| روش | تمرکز اصلی | نکته مهم |
|---|---|---|
| CBT | شناخت افکار و رفتارها و تمرین مهارت مقابلهای | به مشارکت فعال و تمرین بین جلسات نیاز دارد |
| روش ماتریکس | برنامه ساختاریافته برای درمان، آموزش، خانواده و پیگیری | بهویژه در درمان وابستگی به محرکها شناخته شده است |
| مصاحبه انگیزشی | بررسی دودلی و تقویت انگیزه تغییر | برای فردی که هنوز درباره تغییر مطمئن نیست مفید است |
| گروهدرمانی | یادگیری از تجربه مشترک و تمرین ارتباط | باید توسط فرد آموزشدیده هدایت شود |
| جلسات همتایان مانند NA | حمایت اجتماعی و تجربه بهبودی | درمان پزشکی یا رواندرمانی محسوب نمیشود |
| درمان دارویی | رسیدگی به بعضی وابستگیها یا اختلالات همراه | فقط با ارزیابی و تجویز پزشک انجام میشود |
برای شناخت برنامه ساختاریافته درمان محرکها میتوانید صفحه روش ماتریکس را ببینید. توضیحات سایر رویکردها نیز در بخش پروتکلهای درمانی و بهبودی منتشر شده است.
نقش روانشناس در اجرای CBT اعتیاد
روانشناس ابتدا الگوی مصرف و مشکلات همراه را بررسی میکند. سپس با همکاری مراجع، هدفها و تمرینهای متناسب را انتخاب میکند.
اجرای CBT به حفظ یک رابطه محترمانه و مشارکتی نیاز دارد. درمانگر نباید بهدلیل لغزش یا بیان صادقانه مصرف، مراجع را تحقیر کند.
بازبینی پیشرفت نیز بخشی از کار روانشناس است. اگر روش انتخابشده مفید نباشد، برنامه باید اصلاح شود یا از رویکرد دیگری کمک گرفته شود.
نقش روانپزشک و پزشک در کنار رواندرمانی
روانشناس مسئول تجویز دارو نیست. اگر افسردگی شدید، اضطراب، بیخوابی، توهم یا اختلال روانپزشکی دیگری مطرح باشد، ارزیابی روانپزشک میتواند لازم باشد.
پزشک نیز وضعیت جسمی، علائم محرومیت و بیماریهای زمینهای را بررسی میکند. نوع ماده تعیین میکند که چه مراقبت پزشکی یا دارویی ضرورت دارد.
همکاری اعضای تیم از ارائه توصیههای متناقض جلوگیری میکند. جزئیات نقش هر متخصص در مقاله تیم درمان اعتیاد شامل چه کسانی است؟ توضیح داده شده است.
اگر فرد همزمان به مراقبت جسمی نیاز دارد، راهنمای ترک اعتیاد تحت نظر پزشک نیز قابل مطالعه است.
خانواده در درمان شناختیرفتاری چه نقشی دارد؟
خانواده میتواند به اجرای برنامه کمک کند، اما نباید نقش درمانگر را بر عهده بگیرد. پرسوجوی مداوم، کنترل تحقیرآمیز یا بررسی مخفیانه وسایل میتواند اعتماد را کاهش دهد.
با رضایت مراجع، خانواده میتواند با محرکهای مهم و برنامه اقدام هنگام افزایش وسوسه آشنا شود. همراهی در مراجعه، کمک به تنظیم برنامه روزانه و رعایت مرزهای مالی نمونههایی از حمایت عملی هستند.
محرمانگی جلسه باید حفظ شود. درمانگر باید از ابتدا توضیح دهد چه اطلاعاتی با خانواده در میان گذاشته میشود و چه مواردی خصوصی باقی میماند.
پیشرفت CBT چگونه سنجیده میشود؟
نباید نتیجه درمان فقط با یک آزمایش یا تعداد روزهای قطع مصرف سنجیده شود. تغییر در رفتار، توانایی درخواست کمک و واکنش فرد به محرکها نیز اهمیت دارند.
نشانههای پیشرفت میتوانند شامل موارد زیر باشند:
- حضور منظمتر در جلسات
- شناخت سریعتر موقعیتهای پرخطر
- استفاده از مهارت پیش از مصرف
- کاهش ارتباط با محیطهای مصرف
- بهبود خواب و برنامه روزانه
- افزایش توانایی حل مسئله
- کاهش تصمیمهای تکانشی
- بازگشت سریعتر به درمان پس از لغزش
- بهبود ارتباط با خانواده
- مشارکت بیشتر در کار یا تحصیل
پیشرفت همیشه خطی نیست. ممکن است فرد در یک زمینه بهتر شود و در بخش دیگری هنوز به کمک نیاز داشته باشد.
اشتباههای رایج درباره درمان CBT اعتیاد
یکی از اشتباهها این است که CBT را مجموعهای از جملات مثبت بدانیم. این روش به بررسی شواهد، شناخت الگوهای رفتاری و تمرین عملی متکی است.
اشتباه دیگر انتظار حذف کامل وسوسه است. هدف واقعی، افزایش توان فرد برای تشخیص و مدیریت وسوسه پیش از تبدیل شدن آن به مصرف است.
قطع جلسات پس از یک لغزش نیز میتواند فرصت اصلاح برنامه را از بین ببرد. لغزش باید بررسی شود تا مشخص شود کدام محرک یا بخش برنامه نادیده گرفته شده است.
استفاده از فرمهای یکسان بدون توجه به نوع ماده و زندگی فرد نیز با ماهیت شخصیسازیشده CBT هماهنگ نیست.
چگونه روانشناس مناسب برای CBT اعتیاد انتخاب کنیم؟
عنوان CBT بهتنهایی نشانه کیفیت درمان نیست. تجربه درمانگر در اختلال مصرف مواد و توانایی او در ارزیابی مشکلات همراه اهمیت دارد.
پیش از شروع درمان میتوان این پرسشها را مطرح کرد:
- آیا درمانگر در حوزه اعتیاد تجربه دارد؟
- ارزیابی اولیه چگونه انجام میشود؟
- هدف جلسات چگونه مشخص خواهد شد؟
- آیا تمرین بین جلسات وجود دارد؟
- پیشرفت درمان چگونه سنجیده میشود؟
- در صورت وجود افسردگی یا توهم، مسیر ارجاع چیست؟
- آیا درمانگر با پزشک و روانپزشک همکاری میکند؟
- محرمانگی اطلاعات چگونه رعایت میشود؟
- در صورت لغزش، برنامه درمان چگونه تغییر میکند؟
- هزینه و تعداد تقریبی جلسات چگونه اعلام میشود؟
درمانگر مسئول نباید وعده درمان قطعی یا بدون بازگشت بدهد. نتیجه درمان به شرایط فرد، کیفیت برنامه، استمرار جلسات و استفاده از مهارتها وابسته است.
هزینه جلسات CBT اعتیاد
هزینه به نوع جلسه فردی یا گروهی، مدت جلسه، تعداد جلسات و خدمات همراه بستگی دارد. وجود ارزیابی روانپزشکی یا پزشکی نیز ممکن است هزینه جداگانه داشته باشد.
پیش از شروع، درباره هزینه هر جلسه، هزینه ارزیابی اولیه و شرایط لغو وقت سؤال کنید. اطلاعات بهروز خدمات مرکز در صفحه تعرفه و هزینههای درمان در دسترس است.
مسیر شروع درمان در نور زندگی
مسیر درمان میتواند به شکل زیر باشد:
تماس و غربالگری اولیه ← ارزیابی روانشناختی ← بررسی پزشکی یا روانپزشکی در صورت نیاز ← تعیین هدف درمان ← شروع جلسات و تمرینها ← بررسی پیشرفت ← برنامه پیگیری
در مؤسسه راهی به سوی نور، انتخاب روش رواندرمانی پس از ارزیابی انجام میشود. ممکن است CBT بهتنهایی یا در کنار روشهای دیگر در برنامه فرد قرار گیرد.
ویدئوهای آموزشی مرتبط با سلامت روان و اعتیاد نیز در بخش ویدئوهای روانشناسی نور زندگی قابل مشاهده هستند.
برای بررسی تناسب CBT با شرایط فرد، با دفتر مرکز به شماره ۰۲۱-۷۷۱۸۱۶۷۳ یا واحد پذیرش به شماره ۰۲۱-۷۷۴۵۸۴۴۷ تماس بگیرید. اطلاعات مربوط به نوع ماده، آخرین زمان مصرف و مشکلات روانی یا جسمی را صادقانه اعلام کنید.
اطلاعات تماس مؤسسه راهی به سوی نور
| واحد | اطلاعات |
|---|---|
| مدیریت، آقای قاسم قاسمزاده | ۰۹۱۲۳۴۹۹۸۶۰ |
| شمارههای دفتر | ۰۲۱-۷۷۱۸۱۶۷۲، ۰۲۱-۷۷۱۸۱۶۷۳، ۰۲۱-۷۷۱۸۱۶۷۴ |
| شمارههای پذیرش | ۰۲۱-۷۷۴۵۸۴۴۷، ۰۲۱-۷۷۴۵۸۴۴۸ |
| ایمیل | info@noorzendegi.ir |
| دفتر تهران | تهران، خیابان سراج، خیابان مظفرینیا، بین سیمتری اول و دوم، خیابان بقایی، کوچه مجاهد ۲، پلاک ۱۳ |
| مرکز اقامتی | شهرستان پردیس، ۷ کیلومتر بعد از جاجرود، خرمدشت، خیابان سیاهسنگ، بعد از میدان مادر، خیابان شهدا، پلاک ۱۶۰ |
برای دریافت اطلاعات روز پذیرش و ساعات پاسخگویی، صفحه تماس با نور زندگی را ببینید.
سؤالات متداول درباره CBT برای ترک اعتیاد
آیا CBT میتواند وسوسه مصرف را کاملاً از بین ببرد؟
خیر. CBT به فرد کمک میکند وسوسه را زودتر بشناسد و پاسخ مناسبتری به آن بدهد. ممکن است وسوسه دوباره ظاهر شود، اما مهارت مدیریت آن قابل تقویت است.
درمان شناختیرفتاری اعتیاد چند جلسه طول میکشد؟
تعداد جلسات به شرایط فرد بستگی دارد. بعضی برنامهها کوتاهمدت هستند، اما مشکلات همراه یا عودهای مکرر میتوانند به جلسات بیشتر و پیگیری طولانیتر نیاز داشته باشند.
آیا در CBT درباره گذشته صحبت میشود؟
در صورت ارتباط گذشته با مشکل فعلی، ممکن است بخشی از آن بررسی شود. بااینحال، تمرکز اصلی CBT معمولاً بر الگوهای فعلی و راهحلهای قابل اجرا است.
آیا CBT بدون تکلیف هم مؤثر است؟
جلسه بدون تمرین بیرونی ممکن است به افزایش آگاهی کمک کند، اما بخش مهمی از CBT تمرین مهارت در زندگی واقعی است. نوع تکلیف باید ساده، مرتبط و متناسب با توان فرد باشد.
آیا CBT جای دارو را میگیرد؟
خیر. CBT و دارودرمانی دو ابزار متفاوت هستند. بعضی افراد فقط به رواندرمانی و بعضی به ترکیبی از خدمات روانشناسی و پزشکی نیاز دارند.
جلسات فردی بهتر است یا گروهی؟
هیچ پاسخ یکسانی وجود ندارد. جلسه فردی برای مسائل خصوصی و برنامه شخصی مناسبتر است و جلسه گروهی فرصت تمرین ارتباط و استفاده از تجربه دیگران را فراهم میکند.
اگر فرد در طول CBT دوباره مصرف کند چه میشود؟
لغزش به معنی بیفایده بودن تمام درمان نیست. مسیر لغزش بررسی میشود و برنامه مقابله با محرکها تغییر میکند؛ در صورت افزایش خطر نیز سطح مراقبت باید دوباره ارزیابی شود.
آیا خانواده میتواند در جلسات شرکت کند؟
در صورت نیاز و رضایت مراجع، بعضی جلسات میتوانند با حضور خانواده برگزار شوند. حدود محرمانگی و هدف حضور خانواده باید از قبل روشن باشد.
آیا CBT برای شیشه و کوکائین کاربرد دارد؟
درمانهای شناختیرفتاری در درمان اختلال مصرف محرکها کاربرد دارند. بااینحال، وجود بیخوابی شدید، توهم، بدبینی یا مشکلات جسمی ممکن است نیازمند ارزیابی پزشکی و روانپزشکی همزمان باشد.
چه زمانی باید بهجای گرفتن وقت روانشناس با اورژانس تماس گرفت؟
تشنج، بیهوشی، درد قفسه سینه، اختلال تنفس، توهم شدید، رفتار خطرناک یا افکار خودکشی شرایط اورژانسی هستند. در این وضعیت فرد را تنها نگذارید و با ۱۱۵ تماس بگیرید.
جمعبندی
درمان شناختیرفتاری اعتیاد به فرد کمک میکند چرخه مصرف را بشناسد، افکار محرک را بررسی کند و برای موقعیتهای پرخطر پاسخ تازهای تمرین کند. اثر این روش به حضور منظم، تمرین مهارتها و هماهنگی آن با نیازهای جسمی و روانی فرد وابسته است.
نخستین اقدام مناسب، ارزیابی است؛ نه انتخاب خودسرانه یک روش درمانی. پس از ارزیابی مشخص میشود CBT، روش ماتریکس، درمان پزشکی یا ترکیبی از این خدمات برای فرد مناسبتر است.
برای هماهنگی ارزیابی تخصصی با مدیریت مؤسسه به شماره ۰۹۱۲۳۴۹۹۸۶۰ یا واحد پذیرش به شماره ۰۲۱-۷۷۴۵۸۴۴۸ تماس بگیرید.
این مقاله برای آگاهی عمومی نوشته شده است و جایگزین معاینه، تشخیص یا درمان توسط پزشک، روانپزشک یا روانشناس واجد صلاحیت نیست.
